مرکز مشاوره - نوجوانان

مشکلات نوجوانان با والدین، مشکلات بین والدین و فرزندان، اختلاف بین والدین و فرزندان دختر و پسر شما در حال رشد و پیدا کردن استقلال خود می باشد. علاوه بر این توانایی‌های تفکر انتقادی و همدردی او نیز در حال بهبود است و می‌تواند مسائل را از دیدگاه دیگران راحت‌تر ببیند و درک کند. در سن ۱۶ سالگی، نوجوان اغلب مشغول کشف و پرداختن به علایق و فعالیت های خود می باشد.

کودکان در این گروه سنی ممکن است مشکلات نوجوانان با والدین زیر را نشان دهد. بنابراین نگران نباشید و در صورت مشاهده این موارد رفتار بدی نشان ندهید.

نگرانی بیشتری در مورد شکل بدن، ظاهر و لباس.

بدخلقی شدید بخصوص با والدین

نشان دادن علاقه زیاد به گروه های دوستی

نادیده گرفتن والدین

استرس ناشی از تکالیف و شرایط مدرسه

مشکلات غذا خوردن (پرخوری یا کم خوری)

افسردگی و اضطراب زیاد که ممکن است باعث رفتار های نگران کننده ای مانند اعتیاد شود.

حل مشکلات نوجوانان با والدین

ممکن است وسوسه شوید که فرزندتان را نزدیک نگه داشته و او را کنترل کنید.

با این حال، والدین باید به فرزندان خود بیاموزند که چگونه استقلال داشته باشند و ارتباط نوجوان با والدین را باز نگه دارند تا فرزندان بتواند سوالاتی بپرسد و در مورد تصمیمات مهم زندگی اطلاعات لازم را دریافت کند.

شاید به نظر برسد که نوجوان نمی خواهد از شما بگیرد اما در تصمیم گیری های خود نیاز به یک راهنما دارد، همین تضاد حل مشکلات نوجوانان با والدین را دشوار می کند. بنابراین هنگامی که برای مشورت پیش شما آمد به خوبی و بدون قضاوت به حرف های او گوش دهید و به خاطر داشته باشید که نباید مشکلات او را کوچک و بی اهمیت نشان دهید.

۱. به او اجازه دهید اشتباه کند.

به او بگویید که همه انسان ها اشتباه می کند ولی به او بفهمانید که برخی از اشتباهات صدمه های جبران ناپذیری به همراه دارند. می توانید برای نزدیک شدن به آن ها از خاطرات خود یا تجربیاتی که شنیده اید برای آن ها بگویید تا هم منظور خود را بهتر بیان کنید هم به آن ها نزدیک تر شوید.

توجه داشته باشید که عادی است که نوجوانان ۱۶ ساله بیشتر به همسالان خود توجه کنند تا والدینشان، اما کودکانی که در خانواده خود به خوبی پرورش یافته باشند به تلاش های والدین برای حفظ ارتباط پاسخ می دهند. به یاد داشته باشید که تنبیه فقط نوجوان را از شما دور می کند، بنابراین برای بهبود مشکلات نوجوانان با والدین بهتر است که به مشاور مراجع کنید زیرا نوجوان بهتر به حرف مشاور گوش می دهد.

۲.احساساتی نشوید

برای بهبود مشکلات نوجوانان با والدین به خود یادآوری کنید که آنچه او می گوید و انجام می دهد بازتابی از رفتار شما نیست. ممکن است از رفتار او خوشتان اما نباید آن را جدی بگیرید یا ناراحت شوید.

۳.دوستان نوجوان خود را ملاقات کنید و بشناسید.

حتما با دوستان فرزند خود ارتباط برقرار کنید به احتمال زیاد فرزند شما از این کار خوشش نخواهد آمد ولی می توانید او را برای شام یا ناهار دعوت کنید و کمی با او آشنا شوید. بهتر است شماره او را نیز داشته باشید یا با خانواده او نیز آشنا شوید. حل مشکلات نوجوانان با والدین  سخت می باشد و کودک شما ممکن است مانع شود که با دوستان او ارتباط برقرار کنید اما شما باید راه خود را پیدا کنید.

۴.مشکلات نوجوانان با والدین، به رشد نوجوان خود احترام بگذارید

نوجوانان هنوز نیاز به تربیت دارند، اما بیش تر از آن به تعادلی بین نظم، راهنمایی و حمایت نیازمند هستند. وقتی والدین می گویند زمان ما همه چیز سخت تر بود، باعث می شوند که نوجوان نتواند در مورد احساسات خود صحبت کند. به یاد داشته باشید که نوجوان از شما می خواهد که با آن ها بیشتر شبیه بزرگسالان رفتار کنید.

۵. برای نوجوان خود مرز ایجاد کنید

نوجوانان سرکش و خشمگین به قوانین مشخصی نیاز دارند که در صورت شکستن این قانون با پیامدهای واضحی روبرو شوند. برای مشکلات نوجوانان با والدین با او گفتگو کنید تا بدانند وقتی قوانین گفته شده زیر پا گذاشته می شوند، چه انتظاری داشته باشند.

برای مشکلات نوجوانان با والدین توضیح دهید که این قوانین کمک می کند تا او را ایمن و از آسیب دور نگه دارید. عشق خود را به فرزندتان ابراز کنید. حتی نوجوانان عصبانی می خواهند بدانند که والدینشان آن ها را دوست دارند و به آن ها اهمیت می دهند.

۶. از نوجوان خود انتظارات معقول داشته باشید

انتظار کامل بودن از نوجوانان معقول نیست، برای بهبود مشکلات نوجوانان با والدین باید درک کنید که مغز نوجوان تا اواسط دهه ۲۰ به طور مداوم در حال رشد و تغییر است. بنابراین، اطلاعات را بسیار متفاوت پردازش می کند. علاوه بر این هورمون ها می توانند شرایط را پیچیده تر کنند.  بنابراین والدین نوجوانان عصبانی باید انتظارات متناسب با سن نوجوان خود را داشته باشند و نه بیشتر.

۷. مشکلات نوجوانان با والدین، فعالیت های مشترک

نوجوانان علایق زیادی دارند که می توان از آن ها به عنوان وسیله ای برای ارتباط با آن ها استفاده کرد. شاید نوجوانان شما به نوشتن، هنر، خیاطی یا آشپزی علاقه دارند. آن ها در کلاسی که دوست دارد ثبت نام کنید و با آن ها در کلاس ها شرکت کنید.

۸. اضطراب آن ها را درک کنید

بهبود مشکلات نوجوانان با والدین اهمیت زیادی دارد. همه ما نوجوان بوده ایم و سردرگمی و تغییراتی را که باید با آن سازگار شویم را درک می کنیم. با درک کردن آن ها یک خروجی و منبعی برای آرامش برای آن ها فراهم می کنیم. بیشتر اوقات، متوجه خواهید شد که می توانید با ناامیدی آنها ارتباط برقرار کنید و در این هنگام با توصیه های مناسب می توانید به آن ها کمک کنید.

نوجوان سالم 

برای اطمینان از سلامتی نوجوان خود حتما موارد زیر را در خانه رعایت کنید:

نوجوان خود را به فعالیت بدنی تشویق کنید. برای بهبود مشکلات نوجوانان با والدین می توانید او را در کلاس های مختلف یا باشگاه ثبت نام کنید فقط پیش از آن حتما بگذارید او نظر بدهد و برای او تصمیم گیری نکنید.

زمان صرف غذا برای خانواده ها بسیار مهم است. غذا خوردن در کنار یکدیگر به نوجوانان کمک می کند تا انتخاب های بهتری در مورد غذاهایی که می خورند داشته باشند، وزن سالم را افزایش می دهد و به اعضای خانواده شما فرصت می دهد تا با یکدیگر صحبت کنند.

تلویزیون را از اتاق خواب نوجوان خود دور نگه دارید و محدودیت‌هایی را برای زمان استفاده از صفحه نمایش، از جمله تلفن‌های همراه، رایانه، لپ تاب، بازی‌های ویدیویی، و سایر دستگاه‌ها تنظیم کنید.

اطمینان حاصل کنید که کودک شما هر شب به میزان توصیه شده می خوابد: برای نوجوانان ۱۳ تا ۱۸ سال، ۸ تا ۱۰ ساعت در هر شبانه روز.

علل تعارض نوجوانان با والدین

عوامل زیادی وجود دارد که می تواند در بروز مسائل خشم و سرپیچی در نوجوانان نقش داشته باشد. برخی از نوجوانان برای یادگیری نحوه مدیریت سالم احساسات و مقابله با استرس به کمک بیشتری نیاز دارند بنابراین بهبود مشکلات نوجوانان با والدین اهمیت زیادی دارد و می تواند کمک زیادی به آن ها کند.

منبع:کانون مشاوران ایران-۱۰ مشکلات نوجوانان با والدین + راه حل قطعی

افزایش اعتماد به نفس در نوجوانان و دانش آموزان

نوجوانان در این دوران با چالش های بسیاری همراه می شوند، افزایش اعتماد به نفس در نوجوانان با وجود این چالش ها بسیار دشوار می باشد. در صورتی که نوجوان اعتماد به نفس و تصور خوشایندی در مورد ظاهر و سایر ویژگی های فردی اش نداشته باشند.

با اختلال های رفتاری در نوجوانی رو به رو خواهد شد که آینده آن ها را تحت تاثیر قرار می دهد و نوجوان درگیر مشکلات گوشه گیری، دوری گزینی و شخصیتی خجالتی خواهد شد.

در صورتی که این روند ادامه داشته باشد نوجوان بسیاری از فرصت های شکوفایی اش را از دست خواهد داد و نخواهد توانست استعدادش را به خوبی کشف کند. در این شرایط شما با استفاده از روش های نه چندان پیچیده می توانید باعث افزایش اعتماد به نفس فرزندتان شوید و اعتماد به نفسش با تقویت نمایید.

برای آشنایی با این راهکارها این مقاله را تا انتها مورد مطالعه قرار دهید، هم چنین از مشاور کودک کمک بگیرید تا در این زمینه شما را یاری کنند.

معنای افزایش اعتماد به نفس در نوجوان

فردی که به توانایی و قابلیت های خود باور دارد مفید و کارآمد می باشد به این معن که از اعتماد به نفس کافی برخوردار است و در موقعیت های مختلف می تواند از این توانمندی ها استفاده کند.

در حالی که اگر با کمبود اعتماد به نفس رو به رو شود ترس از شکست خواهد داشت و احتمال این که به اهدافش برسد و موفق شود تا حد زیادی کاهش می یابد.

نشانه های اعتماد به نفس پایین در نوجوانان و دانش آموزان

نوجوانانی که اعتماد به نفس بالایی ندارند به طور معمول الگوی رفتاری خاصی از خودشان نشان می دهند که از جمله مهم ترین آن ها می توان به موارد زیر اشاره نمود:

گوشه گیر و انزوا پیشه می کنند.

از ارتباط چشمی دوری می کنند.

به خودشان باور ندارند و هنگام گفت و گو از عبارات منفی استفاده می کنند.

صدای بلندی دارند و پرخاشگری می کنند یا بسیار صدای آرامی دارند و هرگز دعوا نمی کنند حتی اگر حق آن ها پایمال شود.

خودداری از حضور در اجتماع.

بیش از حد به والدین وابسته است.

خم بودن شانه ها و پایین بودن همیشگی سر نیز از نشانه های عدم اعتماد به نفس می باشد.

نشانه های اعتماد به نفس بالا در نوجوانان

افرادی که اعتماد به نفس بالایی دارند به طور معمول با بحران های کمتری رو به رو می شوند. آن ها اغلب در روابط اجتماعی نشانه های زیر را از خود بروز می دهند:

توانایی کافی برای نه گفتن

تمایل به استقلال و پرورش شخصیت مستقل

روابط اجتماعی مناسب با همسالان

ابراز وجود کافی

صحبت کردن در مورد افکار و احساسات به طور صحیح و مناسب

شجاعت و جرات مندی در بیان نظر مخالف

گرفتن حق

اعتماد به نفس

چگونه اعتماد به نفس فرزندمان را افزایش دهیم؟

راهکارهایی برای افزایش اعتماد به نفس در نوجوان

کمبود اعتماد به نفس دلایل بسیاری دارد، در صورتی که فرزندتان دچار کمبود اعتماد به نفس شد بهتر است از مشاوره روانشناسی کمک بگیرید، روانشناس به ریشه یابی و رفع مشکل می پردازد و با استفاده از خدمات روان درمانی به حل آن کمک می کند.

منبع:مرکز مشاوره و روانشناسی مشاورانه-افزایش اعتماد به نفس در نوجوانان و دانش آموزان

سنین نوجوانی دورانی بسیار آشفته است. نوجوانان در این دوره در پی کشف هویت خود می باشند، مستقل تر می شوند، نقش های مختلفی را امتحان می کنند، از لحاظ اجتماعی ریسک پذیرتر می شوند، و در پی امتحان مواد مخدر و الکل می باشند، و همه ی این موارد می تواند باعث  آسیب های عاطفی به نوجوان شود.

بنابراین تشخیص آشفتگی های معمول دوران و نوجوانی و افسردگی نوجوانی بسیار پیچیده می باشد.

بر طبق گفته دکتر جین برسین، مدیر اجرایی مرکز سلامت ذهنی جوانان در بیمارستان عمومی ماساچوست در بوستون: “برای والدین دشوار است که افسردگی نوجوانشان را تشخیص دهند، کودکان در این گروه سنی واکنش های عاطفی بالا و پایینی از خود بروز می دهند، نوجوانان در این دوره سنی بیشتر منزوی می شوند”. ولی افسردگی در نوجوانان می تواند باعث از بین رفتن نوجوان شود، این اتفاقات معمولا در اواخر دوره ی نوجوانی بین سنین 15 تا 19 سالگی بروز می کنند.

در اوایل دوره نوجوانی پسران و دختران علائم مشابهی از افسردگی را بروز می دهند. ولی پس از بلوغ، تمایل به افسردگی در دختران نسبت به پسران دوبرابر می شود، و این نسبت تا دوره ی بزرگسالی همچنان ادامه خواهد داشت. به همین دلیل دقیقا مشخص نیست، ولی به احتمال زیاد این مسئله می تواند ناشی از ترکیبی از آسیب پذیری ژنتیکی و یا عوامل هورمونی و اجتماعی باشد. دختران در این دوره نسبت به تغییر در روابط خود حساس تر می شوند، و همچنین برای داشتن اضطراب مستعدتر می شوند.

خبر خوب برای مادرها و پدرها این است که: “به خصوص برای دختران ارتباط گرم و صمیمی بین فرزند و والدین می تواند یک عامل حفاظتی برای نوجوان در برابر افسردگی باشد”.

در اینجا هشت تیپ شخصیتی نوجوان که مستعد افسردگی است برای والدین بیان می شود:

مشاهده‌ی تغییرات در نوجوان. تغییر در رفتار سرنخی است که  متوجه شویم که نوجوانمان چه احساسی دارد. امکان دارد نوجوان فعالیت هایش را متوقف کند و یا اینکه به صورت ناگهانی تغییرات عمده ی شخصیتی مانند ساکت تر شدن و یا غمگین تر شدن از خود نشان دهد. بر طبق گفته ی دکتر برسین حتی ممکن است بیشتر از غمگینی معمول یک نوجوان باشد و نوجوان تحریک پذیر شود.

دیگر علائم شامل فاصله گرفتن نوجوان و عدم تمرکز، تمایل کمتر به انجام فعالیت های معمول، و یا با استفاده از مواد مخدر به خود درمانی بپردازد. اگر شما این تغییرات را در موارد متعددی از زندگی نوجوانتان مشاهده کردید، این یک علامت خطر برای نوجوان شماست.

توجه به الگوها. اگر شما در الگوهای رفتاری نوجوانتان تغییراتی را مشاهده کردید، به حدی که متوجه شدید کودکتان شخصی متفاوت به نظر می رسد و این تغییرات در شرایط مختلف مانند خانه، مدرسه و یا با دوستانش مشاهده کردید این‌جا زمانی است که باید نگران شوید.

از بیرون از خانه اطلاعات کسب کنید. از دیگر کسانی که کودک شما را می شناسند  از- مربی ها، معلمان، دوستان و والدین دوستانش جوایای اطلاعات شوید- که متوجه شوید که آیا نوجوانتان در رابطه با آنها نیز تغییر شخصیت داده است زیرا نوجوانان امکان دارد به شخص دیگری جدای از والدینشان اعتماد داشته باشند و مسائلشان را با او در میان بگذارند.

علاوه بر این با در نظر گرفتن عوامل استرس زای زندگی مانند از دست دادن اعضای خانواده، یا یک شخص نزدیک، بیماری، از دست دادن شغل، و یا طلاق ممکن باعث ناراحتی و افسردگی نوجوانتان شود.

با کودکتان صحبت کنید. چقدر با کودک و نوجوانتان در مورد کارها و احساساتش صحبت می کنید. با اطمینان از نوجوانتان سوالهای اساسی بپرسید ولی از سوال پیچ کردن نوجوانتان پرهیز کنید. این صحبت ها را زمانی که در حال رانندگی با نوجوانتان هستید یا در حال صرف شام و یا در حال تماشای تلویزیون مطرح کنید. اجازه دهید که نوجوان صحبت کند و به پاسخ هایش گوش دهید، و آنها را مطمئن سازید که به حرف هایشان گوش می دهید و آنها را درک می کنید.

سر صحبت را باز کنید. اتفاقاتی را که از نوجوانتان مشاهده کردید با او در میان بگذارید. «من متوجه شدم که خوب نمی خوابی» یا « من متوجه شدم که تو زیاد با دوستات بیرون نمی ری و خودتو تو اتاق حبس کردی». پس از ارائه این مسائل به نوجوانتان، بگویید: «اگر دوست داری می تونیم در این رابطه صحبت کنیم»، یا اینکه می توانید داستانی از دوره ی نوجوانی خودتان را برای نوجوانتان تعریف کنید.

اگر در ابتدا نوجوانتان با شما همکاری نکرد ناامید نشوید و دست بر ندارید، زیرا ممکن است باز کردن مسائل احساسی شان برای آنها راحت نباشد، و یا اینکه آنها از مطرح کردن مشکلشان خجالت بکشند.

مطرح کردن مشکل نوجوان با یک شخص متخصص. اگر نوجوان شما شروع به صحبت کردن در مورد افسردگی اش کند و به اینکه چه دردی را متحمل می شود را برای شما مطرح کند، کودک شما متوجه می شود که شما به صورت جدی احساسات او را درک می کنید ولی اگر نوجوانتان پیشنهاد شما را رد کند امکان دارد که از صحبت کردن در مورد احساساتش با شما راحت نباشد، در این صورت شما به سراغ یک متخصص بروید و با او در این رابطه مشورت کنید زیرا شما به کودکتان اهمیت می دهید.

بر طبق گفته ی برسین والدین باید انتظار مقاومت نوجوانشان را در رابطه با این ایده داشته باشند.

والدین هم چنین باید از وجود سیستم حمایتی در اظراف خود مطمئن باشند تا بتوانند طرد یا خشم نوجوان افسرده خود را تحمل کنند.

از پرسیدن در مورد افکار خودکشی از نوجوانتان وحشت نداشته باشید.  بر طبق گفته ی برسین «مهم است که والدین نسبت به این موضوع اهمیت بیشتری قائل شوند، و مطرح کردن این مسئله باعث افزایش اقدام به خودکشی نخواهد شد» اگر نوجوانتان در مورد خودکشی، یا آسیب رساندن به خودش صحبت می کند، و اینکه می گوید بهتر است که بمیرد، بلافاصله آن را جدی بگیرید و در پی کمک گرفتن باشید.

منبع:کانون مشاوران ایران-هشت راهنما برای والدین در رابطه با افسردگی نوجوانان

بی خوابی در نوجوانان یک اختلال خواب شایع است که می تواند در هر سنی رخ دهد. با این حال، نوجوانان به ویژه در معرض خطر ابتلا به بی خوابی هستند. دلایل بی خوابی در نوجوانان می تواند متفاوت باشد، اما برخی از عوامل شایع عبارتند از:

استرس

تغییرات هورمونی

اختلالات عصبی

مشکلات پزشکی

استفاده از کافئین و الکل

علائم بی خوابی در نوجوانان

علائم بی خوابی در نوجوانان می تواند شامل موارد زیر باشد:

مشکل در به خواب رفتن

بیداری مکرر در طول شب

خواب سبک و بی کیفیت

احساس خستگی و خواب آلودگی در طول روز

تمرکز ضعیف

خلق و خوی بد

علت بی خوابی در نوجوانان

چرا نوجوانان در خواب مشکل دارند؟ نوجوانان باید بین ۸ تا ۱۰ ساعت خواب مفید داشته باشند. متاسفانه بسیاری از نوجوانان در زود به خواب رفتن مشکل دارند. در سال های نوجوانی، ساعت داخلی بدن به گونه ای است که شب دیرتر بخوابد و صبح دیرتر از خواب بیدار شوند و احساس می کنند که مشکلی وجود ندارد. این تغییر به این دلیل اتفاق می‌افتد که مغز نوجوانان هورمون ملاتونین ( که به تنظیم خواب کمک می کند را) را دیرتر از مغز کودکان و بزرگسالان می‌سازد. بنابراین، نوجوانان به سختی به خواب می روند و خواب کافی را ندارند. علت بی خوابی در نوجوانان ممکن است موارد زیر باشد:

سندرم پاهای بی قرار: تمایل به حرکت دادن پاها در هنگام شب. ممکن است احساس گزگز، خارش، گرفتگی یا سوزش داشته باشند.

آپنه انسدادی خواب: آپنه انسدادی خواب زمانی است که فرد در طول خواب برای مدت کوتاهی نفس خود را متوقف می کند. نوجوانان مبتلا به این اختلال معمولاً در طول روز احساس خواب آلودگی می کنند و ممکن است در کلاس ها به خواب بروند یا چرت بزنند. آپنه انسدادی خواب زمانی اتفاق می افتد که چیزی راه هوایی را مسدود کند و باید زیر نظر دکتر درمان شود.

کابوس ها: بیشتر نوجوانان هر چند وقت یکبار کابوس می بینند، این رخداد ممکن است علت های متفاوتی داشته باشد که باید زیر نظر روانشناس علت کابوس مشخص و درمان شود. کابوس‌های شبانه می‌توانند فرد را در طول شب از خواب بیدار کنند و دوباره خوابیدن را سخت کنند.

راه رفتن در خواب: اکثر خوابگردها کودک هستند، اما برخی از نوجوانان و بزرگسالان نیز در خواب راه می روند. راه رفتن در خواب اغلب زمانی اتفاق می افتد که فرد بیمار است، تب دارد، به اندازه کافی نمی خوابد یا استرس دارد.

نارکولپسی: نارکولپسی یک اختلال نادر است، اما علائم اغلب در دوران کودکی و نوجوانی شروع می شود و در آینده ممکن است تشدید یابد. افراد مبتلا به نارکولپسی در طول روز بسیار خواب آلود هستند. آنها ممکن است احساس خواب آلودگی کنند یا به طور ناگهانی بدون هشدار به خواب بروند. علاوه بر این ممک است کنترل ماهیچه های خود را از دست بدهند.

بی خوابی در نوجوانان

عوارض دیر خوابیدن در کودکان

عوارض بی خوابی در نوجوانان در کودکان و نوجوانان شامل موارد زیر می شود. از جمله عوارض کوتاه مدت بی خوابی در نوجوانان می توان به موارد زیر اشاره کرد:

خستگی و خواب آلودگی در طول روز

کاهش تمرکز و توجه

کاهش عملکرد تحصیلی

افزایش تحریک پذیری و اضطراب

افزایش خطر ابتلا به حوادث

از جمله عوارض بلند مدت بی خوابی در نوجوانان می توان به موارد زیر اشاره کرد:

افزایش خطر ابتلا به چاقی

افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲

افزایش خطر ابتلا به بیماری های قلبی عروقی

افزایش خطر ابتلا به افسردگی و اضطراب

کاهش عملکرد شناختی در بزرگسالی

بی خوابی نشانه چه بیماری است

بی خوابی در نوجوانان می‌تواند نشانه بسیاری از بیماری‌ها باشد، از جمله:

درد مزمن مانند آرتروز، کمردرد، سردرد و فیبرومیالژیا

سرطان، به ویژه سرطان‌های پیشرفته

دیابت، به ویژه دیابت نوع ۲

آسم

بیماری قلبی

پرکاری تیروئید

بیماری پارکینسون

آلزایمر

اضطراب و افسردگی

اختلالات خواب مانند آپنه خواب و سندرم پای بی‌قرار

عوارض جانبی برخی داروها، مانند داروهای ضدافسردگی، داروهای ضدبارداری و داروهای فشار خون

عوارض دیر خوابیدن بر مغز

خواب نقش مهمی در سلامت جسمی و روانی افراد دارد بنابراین باید حتما در مورد خواب نوجوان خود دقت داشته باشید. کمبود خواب یا دیر خوابیدن می‌تواند عوارض مختلفی بر مغز داشته باشد.

منبع:کانون مشاوران ایران-بی خوابی در نوجوانان ✔️ خطراتی که نمی دانید